دلیل ماندگاری ژیلا حسینی در مصاحبه با ههژان بابامیری
سیزده سال از سانحه تصادفی که در آن یکی از نامدارترین شاعران کردستان جان خود را از دست داد می گذرد با این وجود همواره بحث پیرامون ژیلا حسینی و تاثیر وی بر ادبیات کردی در محافل مختلف در جریان بوده است. هه ژان بابامیری شاعر سقزی در گفتگوی کوتاهی با شارنیوز،به برخی از دلایل اهمیت شعر و فعالیت های اجتماعی ژیلا اشاره می کند.بابامیری تا کنون مقالات متعددی را در مورد شعر ژیلا حسینی به رشته تحریر در آورده است.
هه ژان بابامیری
بابامیری مهمترین ویژگی ژیلا حسینی را زبان شعری او می داند که فصلی نو
در شعر کردستان روژهه لات ایجاد کرد.وی میگوید: برای اولین بار شاهد هستم
که غم و اندوه زنان و گلایه های آنها از زندگی با زبانی زنانه بیان می شود
به شکلی که اگر شعر ژیلا را بدون امضایش بخوانیم متوجه می شویم که
این شعر را زنی شاعرسروده است . بابامیری می افزاید: این مسئله از این رو
اهمیت دارد که ژیلا توانست خود را از سیطره زبان کاملا مردانه شعر کلاسیک
و نو کردی خارج کرده امکانی جدید به شعر کردی کردستان روژهه لات اضافه کند
که تاثیر این دست آورد در آثار شاعران بعد از وی به خوبی مشخص است.
هه ژان بابامیری با اشاره به خاستگاه خاص خانوادگی ژیلا می گوید: حضور
پررنگ او در عرصه های اجتماعی و محافل ادبی و همچنین بی پروایی خاص وی در
بیان احساسات زنانه اش زمانی اهمیت دوچندان می باید که بدانیم خانواده وی
از جمله خانواده های به نام مذهبی منطقه بودند (شیخ ها ی دوزه غه ره) اما
ژیلا توانست از این پوسته سخت خارج شده و دست به ساختارشکنی بزند اگرچه
هزینه های سنگینی برای جسارت خود پرداخت و درنهایت زندگی شخصی اش هم تحت
تاثیر قرار گرفت. بابامیری اضافه میکند: حضور مداوم و پررنگ وی در محافل
ادبی و فرهنگی کردستان به عنوان یک زن پیشگام چندان هم با استقبال جامعه
مواجه نشد که جامعه به این خاطر باید از او دلجویی کند.
حضور مداوم ژیلا حسینی در محافل فرهنگی مختلف و ارتباط گسترده وی با قلم
بدستان کرد در نقاط مختلف موجب شد جمعی از زنان جسارت تجربه کردن فعالیت
های اجتماعی رابه خود بدهند که به زعم بابامیری وجود ژیلا نقش کاتالیزور
را برای حضور زنان در عرصه فرهنگ بازی کرد. بابامیری در این باره می گوید:
حضور پر صلابت وی موجب شد زنان دیگری هم وارد حوزه فعالیت های اجتماعی
شوند که در این میان حلقه ای از ادبیان زن گرد ژیلا جمع شدند که امروز
هرکدام جزء شاعران و نویسندگان نام دار کرد هستند که از جمله آنها می توان
به ناهید حسینی، فاطمه حسین پناهی، کلثوم عثمان پور، سیمین چایچی، بیان
علیرمایی، شیلا گیلانی زاده و… اشاره کرد که همگی تحت تاثیر ژیلا بودند.
از بابامیری در مورد کیفیت اشعار این شاعره سقزی در قیاس با دیگر شاعران
به نام معاصر می پرسیم که وی می گوید: اشعار جدی و پرمایه او در اواخر عمر
کوتاهش سروده شد و ما شاهد سیر تکاملی شاعر و رسیدن به نقطه مطلوب بودیم
که اگر عمرش تا به این اندازه کوتاه نمی بود بدون تردید آثاری در حد
شاهکارهای ادب کردی خلق می کرد. بابامیری می افزاید: باید به این نکته
توجه داشت که شعر جزء تفکیک ناپذیری از زندگی ژیلا بود و برای سرگرمی شعر
نمی گفت به شکلی در اواخر عمر نگاه حرفه ای هم به این مقوله پیدا کرده بود
ذکر این نکته هم ضروری است که جایگاه وی در شعر کردی به اندازه ای است که
شاعران زن بعد از او نتوانستند ژیلا را پشت سر بگذارند والبته شاید دلیل
آن به نوعی به کسادی بازار ادب که همه فعالان این عرصه را فرا گرفته بی
ارتباط هم نباشد.
بابامیری در پایان با اشاره به تاثیر فروغ فرخزاد بر شعر ژیلا می افزاید:
ژیلا بسیار از فروغ تاثیر گرفت و جالب اینکه هر دو زندگی و مرگ تقریبا
مشابهی را تجربه کردند.
روو له کهسکایی بهرانبهر
دهس ههڵدێنیو
خرنگهی بازن
دێوه چاو سوورهکان ترسئاژن ئهکا
دهنگت ئهکهوێته لاسهرووی
پزیسکه پهلاماردهرهکان
چرا سوورهکان
بهردهوام ههر قوڵپ ئهدهن و
کۆڵان خهڵتانی گوناهه و
شهقام شهڵاڵی کارهسات
خرنگهی بازن
دێوه چرا سوورهکان ئهخاته تهنووره
تۆ بهرهو پێش و
کهسکایی بهرانبهر روو له تۆ!
به رۆخی گوناه و کارهساتا
کۆڵان و شهقام جێ دێڵی
بهر لهوهی دهستت بگاته
کلیلی چرایهکی سهوز و
بهر له کۆتایی بازن
رێژنهی پزیسک له چهقی گۆرهپانێکدا
خهڵتانی خۆتت ئهکهن و
تهڕاییت تێدا ناهێڵن
*
چرا سوورهکان ههر دێون و
سهر له نوێ قوڵپی تر...
تۆش ئهبیته زایهڵهیێکی ئهبهدی
10/5/88 سهقز
برۆکانت له سهر چاوت چ نهخشن
نیگاکانت ختۆکهی حهز ئهبهخشن
ترووسکهی شیعری ژینن چاوی نهرمت
دهبارێنن گڕو ئاورینگی شهرمت
سهدان جار جوانتره بهژنت له حۆری
منی شێتت ههزاران جار به گۆری
ڤێنووس گهر تۆ ببینێ رهش ئهپۆشێ
بلووری ئهشک ئهڕێژێ پڕ به کۆشێ
وهره گیانه! وهره! بتگرمه ئامێز
وهره کیژۆڵهکهی نهشمیلی ئارێز!
فریشتهی شا کهنیشکی شاری کورسان
له پێنووسم چهک و شمشێر ئهترسان
که چی ئێستا که بۆ تۆ شیعر ئهنووسم
ده سهر ههڵبێنه،مردم، ئهی ڤێنووسم
دڵت بردم ئهزانم جێم ئههێڵی
به داخی رۆینت جهرگم ئهکێڵی
بڕۆ گیانه! ئهمن خۆم کێوی خهم بووم
ئهتۆش بوویته خهمێک و پێوهت ههڵچووم
کرماشان ساڵی 70
به برکهبرکی گۆناتهوه
بهند نابێ نیگا!
ئهو شکۆفه کوێڕا بوو بهم سێوه لاسوورهیه؟
نیگابارانت ئهکهم و
چ دهربهست نیم
با بهند نهبێ و
تا بهری پێت دابوخشێت و
زیاتر باڵا بکا
ئهم داره سێوه!!
28/11/1383 سهقز
کچێ تێکهڵی دهق ئهبێ
لهژێر ساباتی وشهدا
ژیانێ لهژوان ئهڕهخسێ.
****
تاتهڕهنگی
پهلکهڕهنگینهم بۆ بێنن،
با رهنگامهتری کهم ئهم ههله!
دهفی مانگم بۆ داگرن
با ژێر ئهم گومبهزهشینه
پڕکهم له
ترپهترپهترپی دڵ.
ئاممان،کاتێ کهسهرخۆش بووم
پهڕهمووچێک لهبوومهلێڵ ههڵژهنن و
بوومهکهی تۆزێ پێ لێڵ کهن!
با ئهم مهحشهری فریشتهش
بهدهوری ئهم ژووانهوه
ببێ بی چۆپی و ههلههله !
چی هاژهی جۆبار و
خوڕهی قهڵپهزهی ئهم ههردهیه
بهشمشاڵێکی جادوویی بژهنن
(نهوا زریان
نهوای چرپهکان ههڵگرێ
نهوا ههور
وێنهی تێکڕژان و تێکهڵ بوونی
ئهم دوو گیانهبگرێ)
****
تکایهههر ههمووتان
کامێراکانتان بوکژێننهوه!
بێتوو بلووتووسی ئهم ژوانه
دهربچێ
خواکانی چاخی بهرد
بارانی خاچ
بهسهر شارا نازڵ ئهکهن!
****
لهسنووری ئههریمهن و ئههوورادا
کچێ تێکهڵی دهق ئهبێ!
88/1/12-سهقز
"سهد قهل و بهردێ"
فۆلکلۆر
چی سێبهره، یهکانگیر بوون
تهختێکیان له نهفرهت ههڵبهست
بۆ خونکاری تاریکایی.
******
بۆ شکانی شکۆی شوومی
ئهم شهوه
تۆ به ههڵایسان بدوێ و
منیش به زمانی ههڵسووڕان
له دهورت!
******
خۆشهویستی،
گهرای بوومهلهرزه ئهخا
له بن شوورهی شهوهزهنگا.
دهستهوهستان رامهوهسته!
لێوت بێنه
سهد سێبهر و
چهخماخهیێ!!
4/1/1388 سهقز – ههژان بابامیری
سڵاو و رێز و حورمهتێکی زۆر !
نهورۆز هێمای تێههڵچوونهوهیه.هیوادارم ههموو مرۆڤایهتی پهژیوان لهو کاره باش و
ئهرکه پیرۆزانهی تا ئێستا نهیانکردووه،له رابردووی پڕلهکهمتهرخهمی و نابهرپرسانه
گهڕێن و بۆ ساز کردنی داهاتوویێکی پڕ له بهختهوهری تێههڵچنهوه.
هاتنی ساڵی 2709 ی کوردی له ههموو جیهان پیرۆز بایی ئهکهم.ههژان بابامیری.
چهپکێ گوڵ بوون،به لاسکهوه
یا پێنج پهنجهی ناسکت بوون
له دهستت نام
له کاتی خواحافیزیدا ؟!
تۆ بڕوانه لهو دهمهوه
پهنجهکانم
پێنج جۆباری بهردهوامن ،له گوڵاو !!
4/11/1387 سهقز- ههژان بابامیری
دهست بهتاڵ،
نارنجستانێ له بهر دهمدا.
***
ئهوین چارهوێیهکی خورت و
تهمهن سوارچاکێکی سهرپل،
تێیدهتهقێنێ چوارناڵه.
***
ئێوارهش رهنگی ئهو کۆلاره بهرزهی گرتووه
نارنجی!
نارنجیش
پڕ له کرچهی گهورهبوون،
دهستیش تهژی له کهڵکهڵهی
پێگهیشتن.
***
نارنجستان،
بێئهندێش له ئاژۆتنی تهمهن و
شیمانهی ههڵهنگووتن و گلانی چارهوێ و سوار
سهرگهرمی راکێشان و شنهشن.
***
نیازی نیه پێموا
پشوویێک با
له ناو دهستێکی بهتاڵا
نارنج !!
18/11/87سهقز
شهقــــــــامیش ئاشــقت ئهبێ دهمـهوئێــــواره
به لاما دی و بهرامــــــهی گوڵـزارێکت پێــــــــوه
من و شــــــارێکی شــــــــــهیدا بهدواتا بهڕێـوه
چــــــاوت دهروازهی خــهونه نهبینراوهکـــــــــانن
بۆیه ئاشــــــقان به تاســــــــهوه بۆیــان ئهڕوانن
دیاره مهستی و مهستی ئهبهشییهوه لهم ناوه
نهخشی لهنجهت لار ئهنووسی به سهر رێگاوه
شوێن پێت ئهسڕمهوه ، وهکــوو لێزمهی بارانێ
با بێجگه له من کهس رێگای بهههشت نهزانێ
ئهم ههڵبهستهم بۆ گۆرانیهک نووسیوه که ههوای
گۆرانیهکه هی هاوڕێی خۆشهویستم فهردین
سهڵهواتییه. بڕیار وایه لهم رۆژانهدا زهپتی کات.
